Dołącz do ponad 200 firm, które działają na rzecz klimatu
Umów spotkanieDaniel Bury
ESG & Carbon Management Consultant
Spis treści
1. Skąd wziął się VSME i dlaczego MŚP dostają zapytania ESG
2. Czym jest VSME i jaki ma status (Rekomendacja UE 2025/1710)
3. Jak zbudowany jest raport VSME: moduł Basic i Comprehensive
4. Checklista ujawnień VSME: B1-B11 i C1-C9 (plus źródła danych)
5. Jak przygotować raport VSME krok po kroku
6. Jak używać VSME w relacjach z klientami, bankami i w łańcuchu dostaw
7. Najczęstsze błędy i dobre praktyki
8. Materiały do pobrania i oficjalne źródła
9. Skąd wziął się VSME i dlaczego MŚP dostają zapytania ESG
Jeśli współpracujesz z dużymi firmami, prędzej czy później dostaniesz ankietę ESG. To efekt tzw. trickle-down: organizacje objęte obowiązkowym raportowaniem (m.in. CSRD) zbierają dane także od dostawców i podwykonawców. Problem w tym, że przez lata każdy pytał o to samo, tylko w innym pliku i w innym układzie.
Komisja Europejska przyjęła więc Rekomendację (UE) 2025/1710, w której proponuje wspólny standard dla nienotowanych MŚP i mikrofirm oraz zachęca duże firmy i instytucje finansowe, żeby ograniczały swoje prośby o dane do zakresu VSME.
Komunikat KE o przyjęciu rekomendacji: strona Komisji Europejskiej (DG FISMA)
Jeśli interesuje Cię, jak podobny problem rozwiązuje rynek ratingów dostawców, zobacz też wpis Envirly: Rating EcoVadis: jak przygotować firmę do oceny ESG
VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs) to dobrowolny standard raportowania zrównoważonego rozwoju dla nienotowanych mikro, małych i średnich firm. Standard został opracowany przez EFRAG i przyjęty przez Komisję Europejską w formie rekomendacji.
Tekst rekomendacji w Dzienniku Urzędowym UE (EUR-Lex, wersja PL): OJ L 2025/1710
Plik PDF rekomendacji KE (EN): 250730-recommendation-vsme_en.pdf
To ważne rozróżnienie: rekomendacja nie jest obowiązkiem prawnym, ale tworzy rynkowy punkt odniesienia. W praktyce wiele firm będzie oczekiwać danych „w standardzie VSME”, bo to najprostszy sposób, żeby porównać dostawców i ograniczyć chaos ankietowy.
VSME jest modułowe. Możesz raportować zakres podstawowy (Basic) albo rozszerzony (Comprehensive). Comprehensive zawsze bazuje na Basic, więc jeśli planujesz iść dalej, zaczynasz od podstaw.
W skrócie:
Standard (Annex I) w PDF (EN): 250730-recommendation-vsme-annex-1_en.pdf
Praktyczne wyjaśnienia i przykłady (Annex II) w PDF (EN): 250730-recommendation-vsme-annex-2_en.pdf
Checklista ujawnień VSME: B1-B11 i C1-C9 (plus źródła danych)
Poniżej znajdziesz praktyczną checklistę, która pomaga wystartować z VSME. To nie zastępuje Annex I, ale porządkuje, skąd zwykle biorą się dane i kto jest ich właścicielem w firmie.
W praktyce B3 (energia i emisje) najczęściej wymaga uporządkowania danych. Jeśli potrzebujesz szybko policzyć ślad węglowy organizacji, pomocny bywa kalkulator Envirly:
Kalkulator śladu węglowego Envirly
Moduł Comprehensive (C1-C9): kiedy bank lub klient oczekuje „więcej”
Comprehensive to rozszerzenie, które częściej pojawia się w relacjach z instytucjami finansowymi i najbardziej wymagającymi klientami. Najczęściej wchodzi się w ten moduł, gdy pojawiają się pytania o strategię, cele redukcji emisji, ryzyka klimatyczne albo procesy praw człowieka.
Do trudniejszych ujawnień (C2, C3, C7) EFRAG opublikował wspierające przewodniki.
Aktualności EFRAG z linkami do przewodników: Three New EFRAG Guides (C2, C3, C7)
Przykład: przewodnik EFRAG do C3 (cele redukcji emisji i plan transformacji): VSME Supporting Guide C3
1. Wybierz wariant (Basic vs Basic + Comprehensive)
Zacznij od tego, kto prosi o dane. Jeśli celem jest szybka odpowiedź dla klienta w łańcuchu dostaw, zwykle wystarcza Basic. Jeśli bank pyta o strategię, cele redukcji emisji i ryzyka, rozważ Comprehensive.
2. Zrób mapę danych (kto, skąd, jak często)
VSME dotyka kilku działów naraz: finanse (dane bazowe i faktury), operacje (energia, woda, odpady), HR/BHP, compliance. Warto od razu ustalić właścicieli danych i format zbierania.
3. Uporządkuj B3 (energia i emisje) jako priorytet
To najbardziej „transakcyjny” element raportu: najczęściej o niego pytają klienci i banki. Zadbaj o spójny okres raportowy i opis metody liczenia.
4. Zbuduj pakiet dowodowy
Raport ma działać w relacjach biznesowych. Przygotuj zestaw plików i odnośników potwierdzających kluczowe liczby i polityki (np. procedury BHP, ewidencje odpadów, polityka antykorupcyjna).
5. Napisz raport i sprawdź zasadę „if applicable”
Jeśli coś oznaczasz jako „nie dotyczy”, to dlatego, że realnie nie dotyczy profilu działalności. W razie wątpliwości sprawdź Annex II - zawiera praktyczne wskazówki bez dokładania nowych wymagań.
6. Opublikuj i aktualizuj cyklicznie
Największa wartość VSME pojawia się, gdy raport da się odświeżać co roku bez budowania procesu od zera.
Jeśli firma raportuje już (lub przygotowuje się do) ESRS/CSRD, pomocne będą też materiały Envirly: Raportowanie ESG w Envirly (ESRS/CSRD), CSRD - co przyniesie dyrektywa, ESRS - nowy standard raportowania
VSME ma przede wszystkim „zamykać temat” ankiet ESG: zamiast odpowiadać każdemu kontrahentowi w innym pliku, dostarczasz jeden raport i (jeśli trzeba) mapujesz pytania na konkretne ujawnienia (B lub C).
1) Standardowa odpowiedź na ankietę ESG
Dobrą praktyką jest dołączenie krótkiej noty w mailu i tabeli mapującej pytania kontrahenta do ujawnień VSME (np. „emisje - B3”, „BHP - B9”, „antykorupcja - B11”).
2) Argument do „odchudzania” zapytań
W samej rekomendacji KE znajdziesz zapis, że instytucje finansowe i inni użytkownicy danych powinni, gdy potrzebują informacji ESG od MŚP, ograniczać prośby do zakresu VSME „tak dalece, jak to możliwe”. To warto wprost przywoływać w rozmowie z klientem.
Rekomendacja KE (PDF, EN): 250730-recommendation-vsme_en.pdf
Q&A Komisji (strona + PDF): Q&A (strona) | Q&A (PDF)
3) VSME jako baza pod inne wymagania (np. EcoVadis)
Wiele procesów oceny dostawców korzysta z podobnych danych i dokumentów. Jeśli raz uporządkujesz polityki, wskaźniki i dowody pod VSME, łatwiej przechodzisz przez kolejne zapytania (w tym ratingi).
Zobacz też: Rating EcoVadis w praktyce
Mylenie „nie dotyczy” z „nie mamy danych”
Zasada „if applicable” działa wtedy, gdy firma oceni, czy temat dotyczy profilu działalności. Brak danych to sygnał do uzupełnienia procesu, a nie do skreślenia ujawnienia.
Niespójne okresy i jednostki
Najprostszy sposób na utratę wiarygodności: energia z jednego roku, zatrudnienie z innego, a do tego brak opisu metody.
Polityki na papierze bez wdrożenia
B2/C2 to nie konkurs na dokumenty. Jeśli deklarujesz praktykę, dobrze mieć ślad działań: odpowiedzialność, szkolenia, procedury, monitoring.
Wchodzenie w Comprehensive bez stabilnego Basic
Comprehensive ma sens dopiero wtedy, gdy Basic jest uporządkowany i powtarzalny.
Materiały do pobrania i oficjalne źródła
Jeśli chcesz wdrażać VSME bez zgadywania, trzy rzeczy są kluczowe: (1) Annex I (sam standard), (2) Annex II (praktyczne wyjaśnienia), (3) Q&A Komisji, które wyjaśnia m.in. relację VSME do pakietu Omnibus i podejścia „value chain cap”.
Dodatkowo EFRAG rozwija „ekosystem” narzędzi, w tym cyfrowy szablon (Excel) i taksonomię XBRL: VSME Digital Template and XBRL Taxonomy (EFRAG)
Raport o akceptacji rynkowej VSME (EFRAG, PDF): VSME Market Acceptance Survey Report
Jak Envirly może pomóc
Jeśli chcesz, żeby VSME było procesem (a nie jednorazową akcją), najważniejsze jest uporządkowanie źródeł danych, odpowiedzialności i cyklicznej aktualizacji. W Envirly łączymy doradztwo z narzędziami do zbierania danych ESG i liczenia emisji.
Zobacz: Raportowanie ESG (ESRS/CSRD) w Envirly | Współpraca z ekspertami Envirly | Kalkulator śladu węglowego | Baza wiedzy Envirly
Źródła i materiały (oficjalne)
EUR-Lex (PL) - Rekomendacja (UE) 2025/1710 w OJ: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=OJ%3AL_202501710
Komisja Europejska - Rekomendacja (PDF): https://ec.europa.eu/finance/docs/law/250730-recommendation-vsme_en.pdf
Komisja Europejska - Annex I (VSME Standard) (PDF): https://ec.europa.eu/finance/docs/law/250730-recommendation-vsme-annex-1_en.pdf
Komisja Europejska - Annex II (Guidance) (PDF): https://ec.europa.eu/finance/docs/law/250730-recommendation-vsme-annex-2_en.pdf
Komisja Europejska (DG FISMA) - komunikat o przyjęciu VSME: https://finance.ec.europa.eu/publications/commission-presents-voluntary-sustainability-reporting-standard-ease-burden-smes_en
Komisja Europejska - Q&A (strona): https://finance.ec.europa.eu/publications/questions-and-answers-recommendation-voluntary-sustainability-reporting-standard-small-and-medium_en
Komisja Europejska - Q&A (PDF): https://finance.ec.europa.eu/document/download/99e7ff59-ff8a-445b-8f48-eb7648941712_en?filename=250730-recommendation-vsme-questions-answers_en.pdf
EFRAG - Supporting Guides (C2, C3, C7): https://www.efrag.org/en/news-and-calendar/news/three-new-efrag-guides-now-available-to-support-smes-in-sustainability-reporting
EFRAG - VSME Digital Template i XBRL: https://www.efrag.org/en/vsme-digital-template-and-xbrl-taxonomy
EFRAG - VSME Market Acceptance Survey Report (PDF): https://www.efrag.org/sites/default/files/media/document/2025-12/VSME%20Market%20Acceptance%20Survey%20Report.pdf
5 powodów, dla których powinno się już dziś rozpocząć budowę wartości swojej firmy poprzez zieloną strategię.
Przeczytaj artykuł.png)
Przyszłość compliance zaczyna się teraz. Envirly wprowadza autonomiczne rozwiązanie oparte na AI - Quantifier
Przeczytaj artykuł
Wszystko o śladzie węglowym - czym jest, jak go zmierzyć, czyli baza wiedzy w pigułce dla przedsiębiorców.
Przeczytaj artykuł
Envirly to firma technologiczno-consultngowa, która pomaga firmom spełniać wymagania dotyczące zrównoważonego rozwoju i ESG. Certyfikowana platforma Envirly umożliwia raportowanie zgodne z CSRD, zarządzanie śladem węglowym organizacji i produktów oraz raportowanie CBAM, umożliwiając firmom śledzenie ich wpływu na środowisko, tworzenie raportów ESG i wdrażanie inicjatyw dekarbonizacji.
.png)
